Tekst: Erik Hofstra
Fotografie: Kevin Kwee

Inzicht

Wat is de waarde van beeld en hoe gaan we om met online inbreuken van beeldmakers? Ben je hoopvol dat we online inbreuken door ‘kleine gebruikers’ kunnen voorkomen? Wanneer onderneem je actie bij een online inbreuk? Waarvoor zou de Federatie Beeldrechten zich moeten inzetten volgens jou?

Het zijn prangende vragen die gesteld werden tijdens ‘Van click tot claim’, het event van de Federatie Beeldrechten. Voor hapklare antwoorden en eenvoudige oplossingen kon je op dinsdagmiddag 11 november j.l. niet terecht in Pakhuis De Zwijger. Wel voor meer inzicht in de dilemma’s waar beeldmakers - van fotograaf tot illustrator - en de beroepsorganisaties, verenigd in de Federatie Beeldrechten, mee te maken hebben.

Onder leiding van moderator Dymphie Braun bestond het programma van ‘Van click tot claim’ uit drie delen. Directeur Lilian Stolk van platform voor internetcultuur The Hmm sprak over de veranderende positie van beeldmakers in het digitale tijdperk. Daarna volgde een panelgesprek met Max van Olden (Federatie Beeldrechten), Bodil Jane (illustrator) en Janita Sassen (fotograaf), waarna kunstenaar Nastia Cistakova afsloot met een beeldcolumn.

Tussen de sprekers door waren er korte psychedelische, met behulp van AI gemaakte video’s te zien van Pensive Vivifier. Ook het publiek, merendeels beeldmakers, werd actief betrokken bij het event. Via smartphone kon iedereen inloggen bij de interactieve app Mentimeter en de eerder genoemde (en andere) vragen beantwoorden. Deze vragen, gevolgd door de uitslagen, waren voor iedereen in de zaal op een groot scherm te zien.

Schending auteursrecht door kleine gebruikers

Liefst 57% van het publiek gaf dus aan dat een publiekscampagne over auteursrecht effectief is om online inbreuken te verminderen. Dat er meer kennis nodig is over auteursrecht kwam eveneens naar voren in het panelgesprek. Fotograaf Sassen en illustrator Jane hadden allebei meermaals te maken met schendingen van hun auteursrechten door ‘kleine’ gebruikers, zoals particulieren, zzp’ers en kleine verenigingen of stichtingen.

Zoals een zanger die een foto van Sassen gebruikte voor de promotie van zijn muziek. En een winkelier die een illustratie van Jane uitvergrootte en ophing voor een winkelruit. De inbreukplegers gaven aan niet op de hoogte te zijn van het auteursrecht of bagatelliseerden de schending. Of ze meenden dat een ‘tag’ op social media of een naamsvermelding van de auteur wel voldoende zou zijn.

Illustrator Jane ondernam meer actie voor haar recht op schadevergoeding dan fotografe Sassen en dat betaalde zich uit. Federatie-bestuurslid Max van Olden vulde dat aan met enkele andere voorbeelden van auteursrechtschendingen door kleine gebruikers. Een ieder had een ander excuus, maar tot rechtszaken kwam het meestal niet. Uiteindelijk werd er na elke inbreuk wel betaald door de ‘kleine gebruikers’, of het nu een particulier was of een stichting.

Onderneem dus actie als een ander aan de haal gaat met jouw beeld. Informeer bij Pictoright of een van de beroepsorganisatie hoe je dit het beste kunt aanpakken.

De Value Gap

Naast ‘kleine gebruikers’ heb je ook grote partijen die auteursrechten schenden. Dit kwam zowel naar voren in de analyse van Lilian Stolk als in de beeldcolumn van Nastia Cistakova. Social media-platforms profiteren met reclame-inkomsten van auteursrechtelijk beschermd werk van kunstenaars, fotojournalisten en andere beeldmakers, zonder dat de makers daarvoor vergoed worden. We noemen dit de ‘value gap’.

Gerefereerd werd naar de rechtszaak van Pictoright vs. Meta, waarbij de rechter al heeft uitgesproken dat er een vergoeding moet komen. Het zal een zaak van lange adem worden. De ‘broligarchen’, zoals Stolk platforms als Meta omschrijft, rekken de zaak en weten met een leger aan advocaten regels te omzeilen. Cistakova was de laatste spreker. Zij sloot af met een beeldcolumn. Op humoristische en confronterende wijze liet ze zien hoe de big tech veel meer profiteert van de creatieve beroepsgroep dan andersom.

Spagaat

‘’We zitten in een spagaat’’, vertelde directeur Lilian Stolk van platform voor internetcultuur the Hmm, eerder op de middag tijdens haar presentatie. ‘’We hebben meer mogelijkheden en creatieve vrijheid dan ooit, maar daarvoor zijn we wel steeds afhankelijker geworden van big tech.’’

Waarvoor zou de Federatie beeldrechten zich moeten inzetten?

De laatste vraag aan het publiek was geen meerkeuze, maar een open vraag: Waarvoor zou de Federatie Beelrechten zich moeten inzetten volgens jou? Een greep uit de suggesties:

- Een platform starten waar kleine gebruikers tegen een lage vergoeding per jaar een vrijwaring kunnen kopen.

- Blockchainachtige technologie die het mogelijk maakt om beelden te beveiligen c.q. te waarmerken.

- Via metadata waarschuwingen geven aan gebruikers die foto’s willen uploaden in websitebouwers, blogs of social media