4 nov. 2026 - 10:50

Auteursrecht beschermt makers niet tegen AI-training

Federatie Beeldrechten presenteert resultaten onderzoek AI en beeldrecht.

Minder dan 1% van de Nederlandse beeldmakers vertrouwt erop dat het Nederlandse en Europese auteursrecht hun werk beschermt tegen AI-training. Ruim 90% vindt het gebruik van hun werk door AI-bedrijven problematisch. 42% verwacht de komende vijf jaar minder inkomsten en 46% minder vraag naar hun werk. Dat blijkt uit onderzoek van Atlas Research onder 1.467 beeldmakers, in opdracht van de Federatie Beeldrechten.

Het onderzoek is verricht ten behoeve van de consultatie van de Europese Commissie over AI-beleid en met de evaluatie van de Digital Single Market (DSM)-richtlijn door de Europese Unie.  Deze richtlijn is belangrijk om te beoordelen of en hoe AI-bedrijven auteursrechtelijk beschermd beeldmateriaal mogen gebruiken om hun modellen te trainen. De opkomst van generatieve AI roept vragen op over de bescherming van makers: hun werk kan worden gebruikt om AI-modellen te trainen, terwijl diezelfde modellen vervolgens met hen concurreren.

De stem van beeldmakers moet hierin gehoord worden. Hoe ervaren zij het huidige systeem? Welke gevolgen verwachten zij voor hun beroepspraktijk? En wat willen zij de Europese wetgever meegeven? Het onderzoek beschrijft de kennis, het gebruik en het vertrouwen van beeldmakers in het huidige systeem.

Opt-out werkt niet
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek ging over drie mogelijke richtingen voor nieuwe regelgeving: opt-out, opt-in en een vergoedingsrecht. Makers kunnen nu via een ‘opt-out’ aangeven dat hun werk niet gebruikt mag worden. Dat is in de praktijk lastig te handhaven, het is voor een individuele maker niet te controleren of AI-bedrijven zich eraan houden.

Vergoedingsrecht of opt-in als alternatief
Beeldmakers zien een vergoedingsrecht als alternatief. Hierbij is AI-training mogelijk met een gegarandeerde, collectief geïnde vergoeding (39%). Een tweede mogelijkheid waar beeldmakers voor kiezen is opt-in, waarbij werk alleen mag worden gebruikt als een beeldmaker dit zelf aangeeft (33%).

Zorgen over werk en inkomen
90% van de deelnemers vindt het gebruik van het werk van beeldmakers door AI-bedrijven problematisch. 42% verwacht de komende vijf jaar minder inkomsten door GenAI en 46% verwacht minder vraag naar hun werk.

Oproep aan de wetgever
De Federatie wil dat de Nederlandse en Europese wetgever bij de evaluatie van de DSM-richtlijn kiest voor zeggenschap en een eerlijke vergoeding voor makers.

“Beeldmakers leveren de basis voor alles wat AI met beeld kan. Dit is hét moment om makers zeggenschap terug te geven en een eerlijke vergoeding te regelen in de wet.”

Over het onderzoek
Voor het onderzoek is door de leden van de Federatie Beeldrechten een online enquête uitgezet onder beeldmakers. De enquête was in te vullen tussen 21 april en 18 mei 2026. Atlas Research analyseerde de antwoorden van 1.467 beeldmakers.

20 apr. 2026 - 00:00

Evaluatie DSM-richtlijn 2026: enquête voor beeldmakers

Een belangrijk moment voor beeldmakers: de DSM-richtlijn wordt in 2026 geëvalueerd. De Federatie Beeldrechten behartigt de belangen van beeldmakers in dit Europese debat en heeft daarom een enquête uitgezet voor beeldmakers.

Wat is de DSM-richtlijn?
De Europese DSM-richtlijn is de Europese wet die het auteursrecht regelt in het digitale tijdperk.

Belang voor beeldmakers
Voor beeldmakers geldt dat de conclusies die nu op Europees niveau worden getrokken, directe gevolgen hebben voor hun dagelijkse praktijk en rechtspositie in de komende jaren.

Centraal thema: GenAI
Een van de centrale thema's in de evaluatie is de rol van Generatieve AI. Steeds meer beeldgenererende systemen worden getraind op professioneel beeldmateriaal, vaak zonder toestemming van of vergoeding aan de makers. De evaluatie biedt een kans om hier duidelijkere kaders voor te stellen.

Rol van Federatie Beeldrechten
De Federatie Beeldrechten volgt dit proces op de voet en behartigt de belangen van beeldmakers in dit Europese debat. Om een goed beeld te krijgen van hoe de achterban aankijkt tegen AI en auteursrecht, heeft de Federatie in samenwerking met Atlas Research een enquête ontwikkeld. Deze is uitgezet via de aangesloten ledenorganisaties.

Klik hier om de enquête in te vullen. De enquête duurt 10 tot 15 minuten en is volledig anoniem. De enquête staat open tot 18 mei 2026.

DSM Directive Evaluation 2026: survey for image makers

An important moment for visual makers: the DSM Directive will be evaluated in 2026. Federatie Beeldrechten represents the interests of image makers in this European debate and has therefore launched a survey for image makers.

What is the DSM Directive?
The European DSM Directive is the European law that governs copyright in the digital age.

Importance for image makers
The conclusions drawn at European level will have direct consequences for image makers' daily practice and legal position in the years ahead.

Central theme: GenAI
One of the central themes in the evaluation is the role of Generative AI. A growing number of image-generating systems are being trained on professional visual material, often without the permission of or compensation to the creators. The evaluation offers an opportunity to propose clearer frameworks for this.

Role of Federatie Beeldrechten
Federatie Beeldrechten is closely monitoring this process and represents the interests of image makers in this European debate. To gain a clear understanding of how its members view AI and copyright, the Federatie has developed a survey in collaboration with Atlas Research. This has been sent out through its affiliated member organisations.

Click here to complete the survey. The survey takes 10 to 15 minutes and is completely anonymous. The survey can be completed until 18 May 2026.

17 apr. 2024 - 14:00

Resultaten AI enquête achterban

Meerdere leden van de federatie hebben in 2023 en begin 2024 een enquête uitgezet onder de achterban om meer inzicht te krijgen in onder andere de vragen en behoeften rondom AI. De focus per organisatie verschilde iets, gericht op een specifieke beroepsgroep of, in het geval van Pictoright, gericht op auteursrecht. Hieronder een indruk van en de links naar de volledige resultaten per enquête.

BNO
Uit ons onderzoek in de zomer van 2023 bleek dat ontwerpers de mogelijkheden én bedreigingen van AI zien. Veel ontwerpers uitten hun zorgen over economische gevolgen en over auteursrechtelijke kwesties in relatie tot AI, maar erkenden ook de potentie van AI voor efficiëntieverbeteringen en mogelijkheden om de kwaliteit van ontwerpen te versterken. In reactie hierop heeft BNO onder andere een AI-werkgroep opgericht en eerste richtlijnen gepresenteerd over verantwoord AI-gebruik. Daarnaast zet BNO zich actief in voor de belangen van ontwerpers en illustratoren van wie werken ongewild worden gebruikt om AI te trainen. We onderzoeken en monitoren hoe AI de ontwerpwereld verandert. Inzichten zullen we op regelmatige basis delen met de sector. 

Klik hier voor de resultaten van de BNO enquête

DuPho
Samenvattend zien we dat de meeste leden de ontwikkelingen in de gaten houden maar de spreekwoordelijke kat nog even uit de boom kijken. Duidelijk is dat er onder fotografen behoefte is aan informatie en aan praktische tools. Ongeveer de helft van de respondenten is niet bekend met de grote AI platforms. En tenslotte leren de antwoorden op de open vraag dat AI veel emoties oproept, zowel positief als negatief.

Klik hier voor de resultaten van de DuPho enquête

Kunstenbond
Als we naar de voorlopige cijfers kijken van het onderzoek naar de impact van AI op de culturele en creatieve sector, blijkt dat de Nederlandse creatieve professionals door de opkomst van AI onder druk staan. De Kunstenbond lanceert daarom deze pagina vol handvatten, resultaten en suggesties hoe jij je tegen de opkomst van AI kunt wapenen of waar eventuele kansen voor je liggen.

Klik hier voor de resultaten van de Kunstenbond enquête

Pictoright
Samenvattend kan wel gezegd worden dat een groot deel van de Pictoright achterban (ontwerpers, illustratoren, fotografen en beeldend kunstenaars) zich zorgen maakt over AI, ook waar het gaat om auteursrecht. En hoewel zij zich negatief uiten over het zonder toestemming gebruiken van auteursrechtelijk beschermd materiaal voor trainingsdoeleinden, weten nog maar weinig makers hun weg te vinden naar de opt-out. Daarom zal Pictoright zich op de korte termijn inzetten om aan de hand van het huidige wettelijke kader de belangen van beeldmakers zo goed mogelijk te beschermen, onder meer door het doen van collectieve opt-out namens hen.

Klik hier voor de resultaten van de Pictoright enquête

1 aug. 2023 - 13:15

Enquête AI voor achterban

Op dit moment wordt gewerkt aan een sectorbreed uit te zetten enquête, die zich focust op het gebruik van auteursrechtelijk beschermd werk voor AI trainingsdoelen (de zogenaamde input-kant van AI). Hoe staan beeldmakers hier tegenover? Willen zij dat hiervoor toestemming wordt gevraagd, of vinden zij het geen probleem als hun werk gebruikt wordt? En in hoeverre willen zij hiervoor een vergoeding ontvangen? De verwachting is dat hier in het najaar van 2023 meer duidelijkheid over komt.