Tekst: Erik Hofstra
Fotografie: Kevin Kwee

Inzicht

Wat is de waarde van beeld en hoe gaan we om met online inbreuken van beeldmakers? Ben je hoopvol dat we online inbreuken door ‘kleine gebruikers’ kunnen voorkomen? Wanneer onderneem je actie bij een online inbreuk? Waarvoor zou de Federatie Beeldrechten zich moeten inzetten volgens jou?

Het zijn prangende vragen die gesteld werden tijdens ‘Van click tot claim’, het event van de Federatie Beeldrechten. Voor hapklare antwoorden en eenvoudige oplossingen kon je op dinsdagmiddag 11 november j.l. niet terecht in Pakhuis De Zwijger. Wel voor meer inzicht in de dilemma’s waar beeldmakers - van fotograaf tot illustrator - en de beroepsorganisaties, verenigd in de Federatie Beeldrechten, mee te maken hebben.

Onder leiding van moderator Dymphie Braun bestond het programma van ‘Van click tot claim’ uit drie delen. Directeur Lilian Stolk van platform voor internetcultuur The Hmm sprak over de veranderende positie van beeldmakers in het digitale tijdperk. Daarna volgde een panelgesprek met Max van Olden (Federatie Beeldrechten), Bodil Jane (illustrator) en Janita Sassen (fotograaf), waarna kunstenaar Nastia Cistakova afsloot met een beeldcolumn.

Tussen de sprekers door waren er korte psychedelische, met behulp van AI gemaakte video’s te zien van Pensive Vivifier. Ook het publiek, merendeels beeldmakers, werd actief betrokken bij het event. Via smartphone kon iedereen inloggen bij de interactieve app Mentimeter en de eerder genoemde (en andere) vragen beantwoorden. Deze vragen, gevolgd door de uitslagen, waren voor iedereen in de zaal op een groot scherm te zien.

Schending auteursrecht door kleine gebruikers

Liefst 57% van het publiek gaf dus aan dat een publiekscampagne over auteursrecht effectief is om online inbreuken te verminderen. Dat er meer kennis nodig is over auteursrecht kwam eveneens naar voren in het panelgesprek. Fotograaf Sassen en illustrator Jane hadden allebei meermaals te maken met schendingen van hun auteursrechten door ‘kleine’ gebruikers, zoals particulieren, zzp’ers en kleine verenigingen of stichtingen.

Zoals een zanger die een foto van Sassen gebruikte voor de promotie van zijn muziek. En een winkelier die een illustratie van Jane uitvergrootte en ophing voor een winkelruit. De inbreukplegers gaven aan niet op de hoogte te zijn van het auteursrecht of bagatelliseerden de schending. Of ze meenden dat een ‘tag’ op social media of een naamsvermelding van de auteur wel voldoende zou zijn.

Illustrator Jane ondernam meer actie voor haar recht op schadevergoeding dan fotografe Sassen en dat betaalde zich uit. Federatie-bestuurslid Max van Olden vulde dat aan met enkele andere voorbeelden van auteursrechtschendingen door kleine gebruikers. Een ieder had een ander excuus, maar tot rechtszaken kwam het meestal niet. Uiteindelijk werd er na elke inbreuk wel betaald door de ‘kleine gebruikers’, of het nu een particulier was of een stichting.

Onderneem dus actie als een ander aan de haal gaat met jouw beeld. Informeer bij Pictoright of een van de beroepsorganisatie hoe je dit het beste kunt aanpakken.

De Value Gap

Naast ‘kleine gebruikers’ heb je ook grote partijen die auteursrechten schenden. Dit kwam zowel naar voren in de analyse van Lilian Stolk als in de beeldcolumn van Nastia Cistakova. Social media-platforms profiteren met reclame-inkomsten van auteursrechtelijk beschermd werk van kunstenaars, fotojournalisten en andere beeldmakers, zonder dat de makers daarvoor vergoed worden. We noemen dit de ‘value gap’.

Gerefereerd werd naar de rechtszaak van Pictoright vs. Meta, waarbij de rechter al heeft uitgesproken dat er een vergoeding moet komen. Het zal een zaak van lange adem worden. De ‘broligarchen’, zoals Stolk platforms als Meta omschrijft, rekken de zaak en weten met een leger aan advocaten regels te omzeilen. Cistakova was de laatste spreker. Zij sloot af met een beeldcolumn. Op humoristische en confronterende wijze liet ze zien hoe de big tech veel meer profiteert van de creatieve beroepsgroep dan andersom.

Spagaat

‘’We zitten in een spagaat’’, vertelde directeur Lilian Stolk van platform voor internetcultuur the Hmm, eerder op de middag tijdens haar presentatie. ‘’We hebben meer mogelijkheden en creatieve vrijheid dan ooit, maar daarvoor zijn we wel steeds afhankelijker geworden van big tech.’’

Waarvoor zou de Federatie beeldrechten zich moeten inzetten?

De laatste vraag aan het publiek was geen meerkeuze, maar een open vraag: Waarvoor zou de Federatie Beelrechten zich moeten inzetten volgens jou? Een greep uit de suggesties:

- Een platform starten waar kleine gebruikers tegen een lage vergoeding per jaar een vrijwaring kunnen kopen.

- Blockchainachtige technologie die het mogelijk maakt om beelden te beveiligen c.q. te waarmerken.

- Via metadata waarschuwingen geven aan gebruikers die foto’s willen uploaden in websitebouwers, blogs of social media

Dinsdag 11 november 2025 | 15:00 - 17:00 uur

Pakhuis de Zwijger, Amsterdam

Programma

De digitale werkelijkheid van beeldmakers


Lilian Stolk, directeur van The Hmm, biedt een helikopterview op de positie van beeldmakers in het digitale tijdperk. Zitten we vast in de greep van Big Tech of zijn er alternatieven? Welke rol spelen beeldmakers zelf bij het hervinden van controle over hun werk? Een scherpe analyse van kansen en bedreigingen.

Panelgesprek: Inbreuken herkennen en aanpakken


Naar aanleiding van het onderzoek Online inbreuken in beeld — over het ongelicentieerd gebruik van beeld door particulieren, zzp'ers en kleine verenigingen en stichtingen — gaat Max van Olden (Federatie Beeldrechten) samen met Bodil Jane (illustrator) en Janita Sassen (fotograaf) in gesprek met het publiek. Hoe ervaren makers uit verschillende disciplines deze inbreuken in de praktijk? En belangrijker: wat werkt wel en wat niet? Samen met het publiek verkennen we praktische oplossingen.

Wat weet jij van de value gap?


Kunstenaar Nastia Cistakova neemt je mee in een confronterende beeldcolumn die je aan het denken zet. Hoe goed begrijpen we eigenlijk wat de value gap betekent? Positief én cynisch, eerlijk én prikkelend. Een column die de absurditeit van de value gap blootlegt.

Video's die prikkelen

Tussen de programmaonderdelen door confronteren korte video's van Pensive Vivifier je met de rol van technologie en AI in je creatieve praktijk. Momenten om even stil te staan en scherp te blijven.
Onder leiding van moderator Dymphie Braun

Voor wie?

Voor fotografen, illustratoren, ontwerpers, beeldend kunstenaars en fotojournalisten die zich afvragen hoe ze hun positie kunnen versterken in een digitale wereld. Ook beleidsmakers en organisaties uit het werkveld die werken aan betere voorwaarden voor makers zijn van harte welkom.

Over de Federatie Beeldrechten

De Federatie Beeldrechten is een samenwerkingsverband van acht organisaties: BBK, BNO, BOK, DuPho, Kunstenbond, NVJ/NVF, Pictoright en Platform BK. Samen versterken we de auteursrechtelijke positie van beeldmakers en zetten we druk op politiek en beleid.

Praktisch

Datum: Dinsdag 11 november 2025


Tijd: 15:00 - 17:00 uur (inloop vanaf 14:30 uur)


Locatie: Pakhuis de Zwijger, Piet Heinkade 179, Amsterdam


Toegang: Gratis

Na afloop is er gelegenheid om met een drankje door te praten met collega-makers, sprekers en experts.

Aanmelden

Sprekers

Dymphie Braun is programmamaker en moderator. Ze zet ontwerp en creativiteit in voor nieuwe ideeën en oplossingen rondom sociale rechtvaardigheid, en organiseert programma’s, evenementen en talkshows over kunst, design, digitale cultuur en storytelling. Daarnaast ze zich in voor de toegankelijkheid van de creatieve industrie voor en de professionalisering van nieuw talent.

Diederik van Leeuwen is voorzitter van de Federatie Beeldrecht en Pictoright, waar hij zich inzet voor een sterke en toekomstbestendige positie van beeldmakers in een digitale en juridisch complexe wereld. Hij heeft een brede achtergrond in media, cultuur en online innovatie: van commercieel directeur bij internationale uitgeverijen, in het theater tot directeur van de Nationale Digitale Bibliotheek. Eerder was hij voorzitter van kunstuitleen organisatie en Stichting Leenrecht. Binnen de Rijksoverheid vervult hij vanuit I-Interim Rijk sinds 2016 diverse directie- en adviesrollen op het snijvlak van digitalisering, innovatie en cultuur. Zijn werkveld kenmerkt zich door het verbinden van creatieve en publieke domeinen met strategisch digitaal leiderschap.

Lilian Stolk is mede-oprichter en directeur van The Hmm, een platform voor internetculturen, en emoji-expert. The Hmm onderzoekt en viert wat mensen online doen en hoe dit wordt beïnvloed door de technologieën die we gebruiken. De organisatie organiseert evenementen, ontwikkelt eventformats, maakt tentoonstellingen, educatief materiaal en publiceert online onderzoeksdossiers. Lilian heeft een speciale focus op internettaal en de opkomst van op beeld gebaseerde communicatie. Hierover publiceerde ze in 2018 Het zonderwoorden-boek (2018).

Pensive Vivifier is een anti-disciplinair ensemble van Janne Kosmos, Tes Wolters Bos en Silva Westera, dat werkt op het snijvlak van videokunst, clubcultuur, muzikale compositie en live performance. Hun werk laat digitale en fysieke werelden samenvallen in immersieve installaties en voorstellingen waarin persoonlijke kwetsbaarheid, sociale thema’s en poëtische verbeeldingsamenkomen.

Max van Olden is directeur van DuPho, de beroepsorganisatie voor professioneel beeldmakers, en bestuurslid van de Federatie Beeldrechten. Van huis uit is Max jurist. Hij werkte twintig jaar als advocaat met als specialisatie auteursrecht.

Bodil Jane is een illustrator uit Amsterdam. Op een kleurrijke en gedetailleerde manier verbeeldt zij het liefst onderwerpen zoals natuur, eten, interieur, mensen en mode. Haar werk wordt toegepast op allerlei manieren, van verpakkingen tot boekcovers, producten en muurschilderingen. Ze werkte samen met internationale merken zoals Adidas, Cadbury, ELLE, illycaffè en Nike. Haar werk is verschenen in The New Yorker, The Observer en Playboy. Ook was ze onderdeel van het boek The Illustrator - 100 Best From Around the World van Taschen. Bodil Jane laat zich graag inspireren door drukke omgevingen zoals rommelmarkten en botanische tuinen. Ze vindt het belangrijk te kiezen voor klanten die haar waarden delen op gebied van duurzaamheid en feminisme. Ze is dus trots op haar samenwerkingen met United Nations, Unicef en de WHO.

Janita Sassen is al 25 jaar actief als fotograaf en woont in Amersfoort. Ze heeft een sfeervolle studio in het prachtige Eemklooster vanwaar ze werkt aan uiteenlopende opdrachten. Ze fotografeert regelmatig voor magazines en diverse organisaties, waaronder KRO-NCRV, AVROTROS, EO, Omroep MAX, BNNVARA, André Rieu, Grant Thornton, Tijdschrift voor Geneeskunde, Studio Room, ANBO en ZIN magazine. Portretfotografie is haar specialiteit. Janita streeft ernaar om in elk portret de ware persoonlijkheid van haar onderwerp vast te leggen — ontspannen, authentiek en zichtbaar op hun gemak. In 2021 won ze de eerste prijs in de categorie Kunst, Cultuur en Entertainment bij de Zilveren Camera. In datzelfde jaar verscheen haar indrukwekkende fotoboek Even dood, waarin ze mensen portretteerde die een reanimatie hebben overleefd.

Nastia Cistakova is illustrator en kunstenaar. Ze omschrijft zichzelf als commentator van de sociaal culturele aspecten van het moderne leven. Binnen haar werk onderzoekt ze hoe maatschappelijke fenomenen invloed hebben op de mensen die het meemaken en hoe die mensen daardoor worden beïnvloed in hun dagelijks leven. Dit gebruikt ze als bron voor tekeningen en installaties waarin ze verschillende verhaallijnen blootlegt en bevraagt. Denk hierbij aan de oneerlijke verdeling van geld, de druk van het kapitalisme, digitale cultuur, AI en autonomie van seksualiteit. Met de steun van het Stimuleringsfonds onderzoekt ze momenteel de positie van vrouwen die satire maken.