AI in de beeldsector
De snelle en complexe ontwikkelingen op het gebied van AI vragen veel aandacht van de beeldsector. Een van de grote aandachtspunten is de rol van het auteursrecht. In hoeverre is het huidige auteursrechtelijke stelsel bestand tegen deze nieuwe vormen van AI? En wat is er nodig om de auteursrechtelijke positie van beeldmakers in dit verband te versterken?
Alle organisaties binnen de Federatie Beeldrechten zijn in meer of mindere mate met het onderwerp bezig, maar het is van groot belang dat de beeldsector op dit onderwerp nauw met elkaar samenwerkt. De organisaties houden elkaar dan ook in alle (internationale) dossiers op de hoogte en wisselen relevante informatie met elkaar uit, teneinde bij te dragen aan effectief beleid waarin gestreefd wordt naar optimale bescherming van de auteursrechten van beeldmakers. Hierbij hanteert de Federatie Beeldrechten de volgende kernwaarden:
Controle: voor beeldmakers is het essentieel dat zij de controle hebben over hun werk. Zij moeten zelf op een duidelijke en eenvoudige manier kunnen beslissen over de vraag of hun werk gebruikt mag worden voor AI-trainingsdoeleinden.
Transparantie: beeldmakers moeten eenvoudig kunnen nagaan of hun werk is gebruikt voor het trainen van AI. Ook dient verwarring tussen beelden van machines en mensen zoveel als mogelijk voorkomen te worden.
Vergoeding: het is van fundamenteel belang dat wanneer het werk van beeldmakers gebruikt wordt voor AI-trainingsdoeleinden hiervoor aan hen een eerlijke vergoeding wordt betaald. Beeldmakers moeten kunnen profiteren van de waarde die hun werk voor AI-systemen heeft. De explosieve groei van generatieve AI onderstreept immers de grote waarde van het werk van beeldmakers, en van menselijke creatie in het algemeen.
De Federatie Beeldrechten is in 2024 het initiatief AI Opt Out Now! gestart.
Stand van zaken
20 apr. 2026 - 00:00
Evaluatie DSM-richtlijn 2026: enquête voor beeldmakers
Een belangrijk moment voor beeldmakers: de DSM-richtlijn wordt in 2026 geëvalueerd. De Federatie Beeldrechten behartigt de belangen van beeldmakers in dit Europese debat en heeft daarom een enquête uitgezet voor beeldmakers.
Wat is de DSM-richtlijn?
De Europese DSM-richtlijn is de Europese wet die het auteursrecht regelt in het digitale tijdperk.
Belang voor beeldmakers
Voor beeldmakers geldt dat de conclusies die nu op Europees niveau worden getrokken, directe gevolgen hebben voor hun dagelijkse praktijk en rechtspositie in de komende jaren.
Centraal thema: GenAI
Een van de centrale thema's in de evaluatie is de rol van Generatieve AI. Steeds meer beeldgenererende systemen worden getraind op professioneel beeldmateriaal, vaak zonder toestemming van of vergoeding aan de makers. De evaluatie biedt een kans om hier duidelijkere kaders voor te stellen.
Rol van Federatie Beeldrechten
De Federatie Beeldrechten volgt dit proces op de voet en behartigt de belangen van beeldmakers in dit Europese debat. Om een goed beeld te krijgen van hoe de achterban aankijkt tegen AI en auteursrecht, heeft de Federatie in samenwerking met Atlas Research een enquête ontwikkeld. Deze is uitgezet via de aangesloten ledenorganisaties.
Klik hier om de enquête in te vullen. De enquête duurt 10 tot 15 minuten en is volledig anoniem. De enquête staat open tot 18 mei 2026.
DSM Directive Evaluation 2026: survey for image makers
An important moment for visual makers: the DSM Directive will be evaluated in 2026. Federatie Beeldrechten represents the interests of image makers in this European debate and has therefore launched a survey for image makers.
What is the DSM Directive?
The European DSM Directive is the European law that governs copyright in the digital age.
Importance for image makers
The conclusions drawn at European level will have direct consequences for image makers' daily practice and legal position in the years ahead.
Central theme: GenAI
One of the central themes in the evaluation is the role of Generative AI. A growing number of image-generating systems are being trained on professional visual material, often without the permission of or compensation to the creators. The evaluation offers an opportunity to propose clearer frameworks for this.
Role of Federatie Beeldrechten
Federatie Beeldrechten is closely monitoring this process and represents the interests of image makers in this European debate. To gain a clear understanding of how its members view AI and copyright, the Federatie has developed a survey in collaboration with Atlas Research. This has been sent out through its affiliated member organisations.
Click here to complete the survey. The survey takes 10 to 15 minutes and is completely anonymous. The survey can be completed until 18 May 2026.
17 apr. 2024 - 14:00
Resultaten AI enquête achterban
Meerdere leden van de federatie hebben in 2023 en begin 2024 een enquête uitgezet onder de achterban om meer inzicht te krijgen in onder andere de vragen en behoeften rondom AI. De focus per organisatie verschilde iets, gericht op een specifieke beroepsgroep of, in het geval van Pictoright, gericht op auteursrecht. Hieronder een indruk van en de links naar de volledige resultaten per enquête.
BNO
Uit ons onderzoek in de zomer van 2023 bleek dat ontwerpers de mogelijkheden én bedreigingen van AI zien. Veel ontwerpers uitten hun zorgen over economische gevolgen en over auteursrechtelijke kwesties in relatie tot AI, maar erkenden ook de potentie van AI voor efficiëntieverbeteringen en mogelijkheden om de kwaliteit van ontwerpen te versterken. In reactie hierop heeft BNO onder andere een AI-werkgroep opgericht en eerste richtlijnen gepresenteerd over verantwoord AI-gebruik. Daarnaast zet BNO zich actief in voor de belangen van ontwerpers en illustratoren van wie werken ongewild worden gebruikt om AI te trainen. We onderzoeken en monitoren hoe AI de ontwerpwereld verandert. Inzichten zullen we op regelmatige basis delen met de sector.
Klik hier voor de resultaten van de BNO enquête
DuPho
Samenvattend zien we dat de meeste leden de ontwikkelingen in de gaten houden maar de spreekwoordelijke kat nog even uit de boom kijken. Duidelijk is dat er onder fotografen behoefte is aan informatie en aan praktische tools. Ongeveer de helft van de respondenten is niet bekend met de grote AI platforms. En tenslotte leren de antwoorden op de open vraag dat AI veel emoties oproept, zowel positief als negatief.
Klik hier voor de resultaten van de DuPho enquête
Kunstenbond
Als we naar de voorlopige cijfers kijken van het onderzoek naar de impact van AI op de culturele en creatieve sector, blijkt dat de Nederlandse creatieve professionals door de opkomst van AI onder druk staan. De Kunstenbond lanceert daarom deze pagina vol handvatten, resultaten en suggesties hoe jij je tegen de opkomst van AI kunt wapenen of waar eventuele kansen voor je liggen.
Klik hier voor de resultaten van de Kunstenbond enquête
Pictoright
Samenvattend kan wel gezegd worden dat een groot deel van de Pictoright achterban (ontwerpers, illustratoren, fotografen en beeldend kunstenaars) zich zorgen maakt over AI, ook waar het gaat om auteursrecht. En hoewel zij zich negatief uiten over het zonder toestemming gebruiken van auteursrechtelijk beschermd materiaal voor trainingsdoeleinden, weten nog maar weinig makers hun weg te vinden naar de opt-out. Daarom zal Pictoright zich op de korte termijn inzetten om aan de hand van het huidige wettelijke kader de belangen van beeldmakers zo goed mogelijk te beschermen, onder meer door het doen van collectieve opt-out namens hen.
Klik hier voor de resultaten van de Pictoright enquête
1 aug. 2023 - 13:15
Enquête AI voor achterban
Op dit moment wordt gewerkt aan een sectorbreed uit te zetten enquête, die zich focust op het gebruik van auteursrechtelijk beschermd werk voor AI trainingsdoelen (de zogenaamde input-kant van AI). Hoe staan beeldmakers hier tegenover? Willen zij dat hiervoor toestemming wordt gevraagd, of vinden zij het geen probleem als hun werk gebruikt wordt? En in hoeverre willen zij hiervoor een vergoeding ontvangen? De verwachting is dat hier in het najaar van 2023 meer duidelijkheid over komt.
Werkgroep
AI & Beeldrecht
Hanneke Holthuis
General counsel/hoofd juridische zaken Pictoright
Jonna van 't Hof
Juridisch adviseur BBK
Erik Hofstra
Bestuurslid BOK
Jet Hootsmans
Advocaat Kunstenbond
Marije Kaashoek
Manager Pictoright Fonds & coördinator Federatie Beeldrechten
Max van Olden
Directeur DuPho
Luna Schumacher
Jurist Pictoright
Jordi Vreeling
Jurist BNO
Meer weten?
Via deze links kun je meer lezen over het onderwerp: